Það eru ekki margir sem verða málsmetandi höfundar á alþjóðavettvangi með einni bók. Dave Eggers tókst það sem svo fáum tekst; að vekja athygli heimsins með frumsköpun sinni, A Heartbreaking Work of Staggering Genius. Stórvirkið What is the What?; eða Hvað er þetta Hvað? sem var að koma út í íslenskri þýðingu Rúnars Helga Vignissonar, varð síðan til að staðfesta það sem margir höfðu gert sér í hugarlund, að með Eggers væri kominn fram þungavigtarhöfundur í heimsklassa. Þátt Rúnars Helga við íslensku útgáfuna skyldi ekki vanmeta; þýðingin er afar vandað og fallegt íslenskt sköpunarverk . . .

Bókin er mikill óður til menningar Afríku og stendur fyllilega fyrir sínu sem slík. En hún býr einnig yfir miklum boðskap. Valentino sættir sig ekki við að tilheyra þöglum og lítt sýnilegum (en gríðarstórum) hluta jarðarbúa sem búa við slæman kost og sæta jafnvel hrikalegum örlögum. Hann vill vera manneskja en ekki tölfræðilegur liður um þjáningar í „framandi" löndum. Fyrir hönd bræðra sinna og annarra undirokaðra stígur hann fram úr skugganum inn í sviðsljósið og kveður sér hljóðs: „Ég ætla að tala við þá sem vilja hlusta og þá sem vilja ekki hlusta, þá sem leita til mín og þá sem hlaupa burt. Allan tímann mun ég vita að þú ert þarna. Hvernig get ég látið sem þú sért ekki til? Það yrði álíka langsótt og að þú létir sem ég væri ekki til."

Spurningunni sem bókin varpar fram í titlinum, „Hvað er þetta hvað?" er ef til vill svarað með þessum gjörningi Valentino. Leitin að „hvað-inu" sem ekki er hægt að festa hönd á, öfugt við búfénaðinn í þorpinu hans, leiðir okkur hugsanlega að sameiginlegum gildum. Að brúanlega bilinu, eða sannleikanum sem fólginn er í tilveru okkar hvoru við annars hlið á jafnréttisgrundvelli, hvar svo sem við erum stödd á jörðinni.

Niðurstaðan er sú að við getum ekki látið eins og þeir sem eru til, séu ekki til.

Fríða Björk Ingvarsdóttir, Lesbók Morgunblaðsins 20.12. 2008.